Justice Society of America IV

Timely Comics : İlk Yıllar

1939 yılı sonlarında DC grubu giderek büyürken rakiplerinden sadece biri olan Martin Goodman ilk çizgi roman denemesi Marvel Comics büyük başarı kazandıktan sonra bu başarıyı devam ettirmek için çalışıyordu. 

Timely Comics ilk önce düzenli çıkacak bir dergi kurgusu ile okuyucuları ile buluşmaya başladı. Bu dergi Marvel Mystery Comics'di. Marvel Comics'in bir devamıydı bu dergi ve 2. sayıdan başlamıştı. İçerik Marvel Comics'in neredeyse milyon satan ilk sayısındaki içerikti. Namor, Human Torch ve Ka-zar bu dergide boy gösteriyorlardı. Bu dergi Aralık 1939 kapak tarihiyle 1939 yılının sonuna doğru piyasaya çıktı. 

Timely bir ay sonra ikinci dergisini çıkarmaya başladı Daring Mystery Comics. Goodman DC'nin başarısından alınması gereken dersi almıştı. Kısa zamanda zengin içerik sunacak kadar büyümesi, farklı tatlara hitap eden dergiler çıkarması meyvelerini verecek bir yatırım olacaktı. Zira sektör doğum sancıları içerisindeydi ve yaptığınız herhangi bir şeyin fiyasko olma ihtimali ne kadarsa fazlaysa, çok başarılı olup sizi zengin etme ihtimali de eşit miktarda fazlaydı. 

Daring Mystery Comics kısa zamanda üretilmiş bir çizgi romandı. DC'nin Superman öncesindeki yayınlarını andırıyordu hem içerik hem de kalite açısından. Bu haliyle DC'nni yayınlarının ciddi anlamda gerisindeydi. Dergide tek dikkat çeken yeni bir süper kahramandı: Fiery Mask.

Bu kahraman biraz daha o günün süper kahraman şablonuna uysa da DC'nin benzer kahramanlarından oldukça gerideydi. Zira bu kahramanı yaratan Goodman'ın materyalleri satın aldığı Funnies Inc. için çalışmakta olan çok genç bir çizer Joe Simon'dı. 

Joe Simon İngiltere'den New York'a göç etmiş bir Yahudi ailenin çocuğuydu. Liseden sonra çeşitli yerlerde çizimler yaparak hayatını kazanmaya başlamıştı ve bir şekilde kendini Lloyd Jacquet'in Funnies Inc. şirketinde bulmuştu. Burada Jacquet için çizimler yapıyordu ve Jacquet ondan Martin Goodman'ın yeni dergisi için bir karakter yaratmasını istediği zaman Fiery Mask'i yarattı. Fiery Mask 1939-40'da kısa süre Timely Comics'in dergilerinde yer aldıysa da kalıcı olmadı. Günümüzde Fiery Mask'ın tekrar yaratılmış bir hali çizgi roman sayfalarında zaman zaman görünüyor. Bu da Fiery Mask'ı daha sonra Marvel olacak Timely Comics'in yaşayan en eski 4. süper kahramanı yapıyor.

Timely Comics'in yeni çizgi romanları ile ilgili enteresan ufak bir not da DC'de Siegel ve Shuster'a Superman çizimlerinde hayalet olarak yardımcı olan Paul Lauretta'nın Marvel Mystery Comics'de de American Ace adlı bri macera çizmesidir. Bu şekilde Lauretta hem DC hem de Marvel'a iş yapan ilk çizer olma ünvanını da gayrı resmi olarak da olsa almıştır.

Daring Mystery Comics Haziran 1940'a kadar düzenli yayınlandı. Daha sonra yayına son verildi. 1941 de 1942 de numaralandırmayı takip eden birer sayı daha yayınlanacatır ama Daring Mystery Comics'in resmi olarak başarısız olduğunu söylemek yanlış olmaz ve bir daha düzenli olarak yayınlanmaz. Yayınlanan 5 sayıda çeşitli karakterler yaratılmış ve öldürülmüştür. Joe Simon ilk 2-3 sayıda yer aldıktan sonra 1940 başında Funnies Inc.'den ayrılır.

Funnies Inc.'den sonra Joe Simon Victor Fox için çalışmaya başlar. Victor Fox Harry Donenfeld'in basım şirketinde muhasebecilik yapmaktadır. DC'nin büyüdüğü bu altın çağında şirketin defterleri de Victor Fox'un elinden geçmektedir. Fox bir gün gördüğü rakamların oldukça etkileyici olduğuna karar verir. Donenfeld'in şirketinden ayrılır, aynı binada bir ofis kiralar ve kendi çizgi roman şirketi Fox Feature Syndicate'ı kurar. Joe Simon şirketin ilk çalışanı ve editörü olur. Bir çizgi roman şirketinde editörlük yapmak için oldukça genç ve tecrübesizdir. Ama Fox'un hiç çizeri, yazarı, çalışanı olmadığından bu çok problem değildir. Çizim stüdyolarından çizgi romanlar satın alıyorlar ve basıyorlar, Joe Simon da bu sürece editörlük yapıyordur.

Bu esnada Timely'nin Marvel Mystery Comics dergisi diğer derginin başarısızlığına rağmen başarılı bir şekilde devam ediyordu yayın hayatına. Halk Human Torch ve Namor'u sevmişti. Mart 1940'da üçüncü Timely dergisi Mystic Comics piyasaya çıktı. Bu dergi de tarz olarak Daring Mystery Comics'e benziyordu ve kaderi de ona benzeyecekti. Haziran 1940'a kadar 4 sayı yayınlandıktan sonra düzensiz yayınlarla 10. sayıya kadar ulaşabildi. Kahramanlar ve maceralar sürekli değişti.

Tüm bunlar olurken Timely bir yandan değişik çizerlerden ve çizim stüdyolarından materyal alıyordu, diğer yandan da Funnies Inc.'in ana müşterisi olmuştu. Funnies Inc. neredeyse Human Torch ve Sub-Mariner çizmekten başka iş yapamıyordu. Timely de bir yandan DC'nin yaptığı gibi yazar ve çizerleri kadrolu olarak çalıştırmaya başlamıştı. 

Ağustos 1940'da Joe Simon Fox'dan ayrıldı ve Timely için çalışmaya başladı. O güne kadar Martin Goodman editörlük görevini de yürütüyordu. Joe Simon Timely Comics'in ilk gerçek editörü oldu. Bu Joe Simon'ın çizgi roman dünyasının en akılda kalıcı isimlerinden biri olmasındaki ilk adımdı. 

Simon geldikten sonra Timely, Red Raven Comics isminde bir denemeye girdi. Fakat sadece bir sayı yayınlandı bu dergi. İkinci sayısında Joe Simon radikal bir kararla, DC'nin Superman ve Batman için yaptığını yaparak derginin adını The Human Torch'a çevirdi. Artık Timely Comics'in de kendi süper kahramanının adını taşıyan bir dergisi vardı. 

Fakat sadece Superman ve Batman maceraları içeren DC dergilerinin tersine Human Torch'da hem Human Torch, hem Namor ve hatta başka kahramanların hikayeleri yer alıyordu. Bu dergi adeta Marvel Mystery Comics'in bir kopyasıydı. Timely Comics 1940 yılının ikinci yarısını ve 1941 başını her ay çıkan Marvel Mystery Comics ve mevsimlik çıkan Human Torch ile geçirdi. Human Torch ve Namor başarılı olmuşlardı ama Timely hala onların yanına başka kahramanlar koyamamıştı.

Yine de Timely o zamanın çizgi romanında bir ilk olan bir şeyi yaptı. Human Torch ve Namor aynı maceralarda buluşmaya başladılar. Bu tarzı DC hiç denememişti, çünkü pratik olarak zor bir tarzdı. Çoğunlukla her karakteri farklı bir yazar yazıyordu. İlk önce iki yazarın bir araya gelip hikayeyi belirlemesi, daha sonra da daha da önemlisi iki karakteri çizen çizerlerin birlikte panelleri oluşturmaları gerekmekteydi. Çok farklı tarzları olan çizerlerin aynı paneli çizmeleri de çok kolay bir şey değildi. 

Timely zor da olsa bunu yaptı. Haziran 1940 sayılı Marvel Mystery Comics #8 bir Sub-Mariner macerası ile başladı. Maceranın son iki sayfası ise Human Torch'u da içeriyordu. 

Hikayede Namor New York şehrinde kaos oluşturup en son bir köprüyü yıkmaya çalışırken Human Torch karşısına çıkar ve daha fazla zarar vermesini engeller. 

Bir sonraki hikaye ise olayı Human Torch gözünden anlatır. Namor'un arkasından şehirde yarattığı kaosu takip eden ve zor durumda kalanlara yardım eden Torch en son bir köprünün üstünde Namor'u bulur. Bu sefer ikilinin karşılaşması alternatif çizimlerden oluşan 1 sayfa ile verilir. 

İkilinin kapışması Marvel Mystery Comics #9'da devam eder. Her birinin avantajlı ve dezavantajlı olduğu havada ve suda devam eden uzun bir kavgadan sonra Namor Torch'u havası alınmış bir cam fanusa kapatır ve ateşini söndürür. Ama fanusu açtığı anda Torch alev alacağından fanusun kapağını açamaz, hikaye bir zirve yaparak böyle sona erer. Marvel Mystery Comics #10'da devreye Sub-Mariner hikayelerinin yan karakteri Betty Dean girer, Namor Torch'u serbest bırakır ve hikaye sona erer. 

Bu karşılaşmada çok da bir hikaye derinliği yoktu. Sadece bu popüler iki kahraman karşılaşsa ne olacağı verilmeye çalışılarak 1+1 > 2 formülüyle ortaya büyük bir sansasyon çıkarmak hedeflenmişti. Ama başarıya da ulaşmıştı. Marvel Mystery Comics bu maceranın da desteğiyle çok iyi satış rakamları yakalar. Bu ikili bu macerayla başlayarak bir çok sefer aynı macerada birlikte çizilir. Sub-Mariner ve Human Torch çizgi roman dünyasının ilk crossover ikilisi olur. DC'de bu birlikteliğin başarısından etkilenecek ve aynı dönemlerde kendi kahramanları için benzer hikayeler tasarlamaya başlayacaktır. 

Bu dönemde Timely Comics'in DC'den farklı olarak yaptığı diğer bir şey ise savaş hikayeleridir. Savaş Avrupa'da giderek yayılmaktadır. Mayıs 1940'da Almanlar bir ay içerisinde Hollanda, Belçika, Luxemburg ve Fransa'yı işgal ederler ve Fransa savaş dışı kalır. Japonlar henüz Pasifik'teki harekatlarına başlamamıştır ama Amerikan toplumunda ibre Almanlar aleyhine dönmeye başlamıştır. Amerika'nın tarafsız kalması gerektiğini iddia edenler giderek azalırken Nazi'lere karşı görüşler de giderek güçlenmekteydi. 

Böyle bir durumda Ağustos 1940 kapak tarihli Marvel Mystery Comics #10 ile Timely ilk defa yapılan bir şeyi yaptı, kapakta Sub-Mariner Naziler ile savaşırken çizildi.

Dergideki Sub-Mariner macerasında Namor aslında Naziler ile savaşmıyordu. Ama kapak oldukça cesurdu ve büyük gürültü koparttı. İki sayı sonra Namor gerçekten Naziler ile savaşmaya başladı. O dönemde DC maceralarında da benzer hikayeler görülmeye başlamıştı. Ama bu kadar açık bir taraf tutma asla yoktu, en fazla yabancı casusların Alman aksanıyla konuştukları ima ediliyordu ve hikayeler hep Amerika'yı savaşa sokmak ya da işgal etmek isteyen düşmanlardan Amerika'yı koruma temasını taşıyordu. Timely'ise bir cesaret gösterisi ile Sub-Mariner'i Naziler ile savaşa sokmuştu. Bu durum savaş Amerika'ya yaklaşırken devam edecek ve savaş esnasında nerdeyse propogandaya dönüşecektir. 

Timely için 1940'ın sonrasında atılan önemli bir adım artık DC'ye güçlü bir rakip olduklarını da netleştirdi. Timely ile Funnies Inc.'in ilişkisi bir müşteri satıcı ilişkisinden çıkmıştı. Funnies Inc.'in Timely'e verebileceği çok bir şey kalmamıştı. Tüm yaratıcı süreci Timely adına Joe Simon kontrol ediyordu. Zamanla Funnies Inc. için çalışan yazar ve çizerlerin büyük bölümü direk olarak Timely için çalışmaya başlamıştı ve Timely istediği anda kalan tüm yazar ve çizerleri kendine bağlayacak ücretleri ödeyip Funnies Inc.'i batırabilecek durumdaydı. Lloyd Jacquet 1940 sonunda Human Torch ve Sub-Mariner'ın tüm yayın haklarını Timely Comics'e sattı. DC'nin Superman ve Batman için yaptığı hukuki hamleye benzeyen bu hamle sonunda Timely sektördeki yerini ve geleceğini garanti altına aldı ve büyümenin yollarını aramaya devam etti. 

Son olarak Timely'de bunlar olurken 17 yaşında bir genç de asistanlık yapıyordu. Çizerlerin mürekkep hokkalarını dolduruyor, çizimlerdeki balonları yazım hatalarına karşı kontrol ediyor, öğlen yemeklerini getiriyor ve yaptığı en ciddi iş olarak bitmiş panellerden kurşun kalem eskizleri siliyordu. Bu genç, Martin Goodman'ın eşi Jean Goodman'ın kuzeni Stan Lieber'dı. Jean Goodman'ın babası olan amcası Robbie Solomon'un ricasıyla Joe Simon tarafından işe alınmıştı. Yeni doğan böyle bir sektörün kalbinde çalıştığı için oldukça şanslıydı ve kısa zamanda bu şansını iyi kullanıp bu sektörü çok ilerlere götürecekti.

Devamı:

Süper Kahraman Patlaması ve Justice Society of America

Rekabet

Martin Goodman

1930'lu yılların sonunda başını Superman ile Detective Comics Inc.'in çektiği çizgi romanlar ekonomik krizin etkileri hala hissedilse de Amerika'da yoğun bir ilgi görüyordu. Pulp romanlar endüstrisi yavaş yavaş yerini çizgi roman endüstrisine bırakmaktaydı.

Martin Goodman büyük buhran döneminde bir çok yere gidip bir çok iş yapmıştı. En son New York'a gelip Harry Donenfeld'in sahiplerinden biri olduğu dağıtım şirketi olan Independent News'de çalıştı bir süre, daha sonra da iki ortakla birlikte bir pulp dergi yayıncısı Columbia Publications'ı kurdu. Buradan da bir süre sonra ayrılan Goodman yine pulp tarzda dergiler yayınlayacak Western Fiction Publishing'i kurdu. 

Kısa zamanda Goodman pulp dünyasında önemli bir yayıncı haline geldi. Bu dönemde bir çok pulp dergi yayınlıyordu Goodman. Bunlar arasında bilim kurgu tarzında Marvel Science Stories ismindeki dergi çizgi roman çağına da taşınacak bir ismin öncüsüydü. Goodman'ın bir diğer yayını Tarzan benzeri bir orman macerası olan yine pulp dergi formatındaki Ka-zar'dı. 

Goodman 1939 yılında çizgi roman dünyasına girmeye karar verdi. O zamana kadar Goodman yayınladığı puld dergiler için Red Circle yayıncı adını kullanıyordu. Ama kullandığı tek şirket adı bu değildi. Wheeler-Nicholson'ın National Allied için yaptığı gibi o da farklı farklı şirket isimleri kullanmayı tercih etmekteydi. Yeni gireceği sektör için de yeni bir isim seçti, Timely Comics. 

Şirketin sadece iki çalışanı vardı. Martin Goodman editör, yönetici editör ve müdür olarak görünüyordu. Goodman'ın kardeşi Abraham Goodman ise yayıncılığı üstlenmişti. Goodman sektöre hızlı ve pratik bir giriş yapmak istiyordu. İlk çizgi roman dergisi için bir çizgi roman stüdyosu olan Funnies Inc. ile temasa geçti. Bu stüdyo Eisner & Iger ile birlikte çizgi roman dergilerine özgün materyal sağlayan bir iki stüdyodan biriydi. Funnies Goodman için sıfırdan bir dergi yarattı.

1939 yılında Superman neredeyse bir yaşını doldurmuştu, Batman'in ilk macerası yayınlanmıştı. Funnies'in Goodman için yarattığı dergi de bu karakterlerle rekabet edebilmeyi amaçlıyordu. Dergide yıllarca hatırlanacak üç tane önemli karakter yer alıyordu.

Bu karakterlerden ilki Carl Burgos tarafından yaratılan Human Torch'du. Human Torch tüm vücudunu alevler ile kaplayabilen bir androiddi. Aslında ilk öyküsü itibarıyla bir kahramandan çok Frankenstein hikayesinin bir bilim kurgu versiyonuydu Torch. Bir bilim adamı tarafından yaratılmıştı ama daha sonra doğası gereği etrafa zarar vermeye başlayınca yok edilmesi için kanunun, güçlerinden faydalanmak için de kötü adamların hedefi olmuştu.

Human Torch daha sonraki maceralarında bir kahramana evrilecekti ve 1950'lere kadar Timely Comics'in üç büyük kahramanından biri olacaktı. 1960'larda Fantastic Four'un genç üyesi Johnny Storm Human Torch'un bir yeniden yaratımıydı ve android karakter daha sonra istisnalar dışında tekrar çizgi roman sayfalarında yer almadı.

Funnies'in Goodman için yarattığı ikinci karakter Goodman'ın yayınladığı pulp magazinlerin birinin baş kahramanı Ka-zar dı. Ka-zar Afrika'da Kongo ormanlarında öldürülen batılı bir ailenin oğluydu. Orman hayvanlarının arasında büyümüştü. Daha sonraları ailesini öldüren adamdan intikamını alacak ve orman hayvanlarıyla birlikte ormanı beyaz adamın yarattığı kaostan korumaya çalışacaktı. Zaman zaman yolu New York'a bile düşecekti. Yani tam bir Tarzan hikayesiydi Ka-zar. Ama Ka-zar'ın ilk hikayesi daha önce pulp dergisinde de basılan, Ka-zar'ın ailesinin öldürülmesi hikayesiydi.

Ka-zar'ı Bob Byrd'ın orjinal hikayesinden uyarlayan ve çizen Ben Thompson'dı. Ka-zar zaten o günün ortamında garanti bir hamleydi. Tarzan ve ona benzer karakterlerin başarısı, hikayenin belli olması ve daha önce yayınlanmış olması Ka-zar'ı illa ki ilginç kılacaktı.

Ka-zar 1940'ların ortalarına kadar çeşitli Timely yayınlarında yer alacaktı. Ka-zar da Human Torch gibi 1960'larda yeniden yaratılacaktır ve bu yeniden yaratım da Johnny Storm kadar olmasa da ünlü bir karakter olacaktır.

Funnies'in Goodman için yarattığı son karakter çok geniş kitlelere ulaşmasa da çizgi roman sevenler tarafından yakından tanınan bir karakter, Namor the Sub-mariner'dı.

Goodman'ın siparişi geldiğinde aslında Namor zaten yaratılmıştı. Goodman'ın siparişi Funnies'in ilk ciddi işiydi. Bu işten önce sinema salonlarında dağıtılmak üzere bir çizgi roman tasarlamışlardı ve sekiz sinema salonuna bu çizgi romanın taslağını göndermişlerdi. Hiç bir sinema salonu bu çizgi romanı almayı düşünmemişti. Böylelikle Namor'un bu taslakta yer alan ilk macerasını yayınlamak Goodman'a kısmet olmuştu.

Namor deniz altındaki bir krallığın genç prensiydi. Babası bir insandı. Namor'un halkı güney kutbunda yaşarken insanlar bilimsel araştırmalar esnasında Namor'un halkının evini yok etmişlerdi. Namor'un annesi insanlar hakkında bilgi toplamak için bir insan gemisine çıkmış ve geminin kaptanına aşık olmuştu. Ama edindiği bilgiler güney kutbundaki evlerini kurtarmaya yetmemişti. Namor bu hikaye ile insanlardan nefret ederek yetiştirilmişti. İnsan üstü güçleriyle insanlardan intikam almak tek amacıydı.

Namor da Human Torch gibi klasik bir kahraman değildi. 1940'larda onun karakteri de bir değişim geçirerek bir kahramana yakınsayacaktı. Ama o zaman da daha sonra da anti-kahraman özelliklerini her zaman taşımaya devam etti Namor. Günümüze kadar çizgi roman sayfalarındaki yerini korudu. Zaman zaman kötüler saflarına göz kırptı, zaman zaman büyük kahramanlıklar gösterdi. Geniş kitlelerin bildiği ve sevdiği bir kahraman olmadı asla ama çizgi roman severler onu her zaman karmaşık doğasından ve belli sterotiplere uymamasından dolayı çok sevdiler. O daha sonra bir çok örneği görülecek anti-kahraman mitosunun belki de ilk örneğiydi.

Funnies bu kahramanlar dışında bir western hikayersi, bir orman hikayesi, Angel ismindeki 1930-40'larda Timely yayınlarında sık sık boy gösterecek karakterin ilk macerasını ve mizahi bir sayfa ile bir resimsiz hikaye hazırlamıştı Goodman için. Tüm bu materyal ile o zamanların standart basım formatı olan 64+4 sayfa dolduruldu.

Kapağı ünlü bilim kurgu pulp çizeri Frank R. Paul çizdi. Kapakta Human Torch vardı ama farklı bir çizerin elinden çıktığından iç maceradaki Torch'dan oldukça farklı görünüyordu. Çizgi roman takribi Ağustos 1939'da, Ekim 1939 kapak tarihiyle piyasaya çıktı. Goodman çizgi romana eski pulp dergilerinden birinin adından esinlenerek Marvel Comics adını vermişti.

Goodman iyi bir çizgi roman hazırlamıştı ve hazırladığı yayının iyi satmasını bekliyordu. Ama Marvel Comics'in ilk sayısına olan ilgi Goodman'ın tahmin edemeyeceği boyuttaydı. İlk sayı civar şehirlere de dağıtılmak üzere 80.000 kopya basılmıştı. Ama hiç bir yere dağıtılamadan bu 80.000 kopyanın hepsi kısa zamanda satıldı. Goodman şaşkınlıkla karışık bir mutluluk içinde hazırladığı materyalin ikinci baskısını çıkartmak için çalışmaya başladı. Yaklaşık bir aylık bir süre içerisinde, bu sefer kat ve kat daha fazla kopya  basıldı ve bir ay içerisinde ekim yazısının üzerinde bir düzeltme ile kasım yazılmış şekilde Marvel Comics'in  ilk sayısının ikinci baskısı piyasaya çıktı. Bu baskının yaklaşık 800.000 kopya sattığı tahmin ediliyor.

Goodman 900.000 civarı satan bu çizgi romandan o günün parasıyla 90.000 $ elde etmişti. Funnies'e ise sayfa başına sadece 7 $ veriyordu, yani toplam yaklaşık 500 $. Basım ve dağıtım masraflarının 10.000 $ olduğunu varsaysak bile (ki bu çok iyimser bir tahmin) ekstraları da düşersek o günün parasıyla yaklaşık 75.000-80.000 $ civarı bir gelir elde etmişti Goodman ki bu gelir şimdinin parasıyla yaklaşık 1 milyon $'dan fazlaydı. Yani Goodman bir ayda zengin olmuştu.

Detective Comics Inc. aynı zamanda daha oturmuş bir kadroyla, anlık olmasa da biraz daha zamana yayılmış şekilde benzer gelirler elde edebiliyordu, ama onların kalabalık bir yazar çizer editör ve çalışan kadroları vardı ve karları bu yüzden bu seviyelere çıkmıyordu.

Goodman'ın elde ettiği bu müthiş kar çok kısa zamanda akılcı hareketler ve çizgi roman dünyasına yön verecek isimleri yanına toplamasıyla on yıllarca çok verimli ve yaratıcı bir şekilde çalışacak bir çizgi roman üretim merkezi kurmasını sağlayacaktı.

Devamı:

Şavaş